In het nieuws


De Telegraaf 8 maart 2017


Het Parool 8 maart 2017

 

 


De Telegraaf 14 januari 2017

 

 


De Echo 11 mei 2016
Screen Shot 2016-05-14 at 22.49.11
Zie pagina 11

 

 


Het Parool 9 mei 2016
Untitled_Panorama1

 

 


NOS Nieuws 7 mei 2016
Screen Shot 2016-05-08 at 09.49.42
Journaal en Nos website

 

 


Teletekst 7 mei 2016
teletekst

 

 


NU.NL 7 mei 2016
Screen-Shot-2016-05-08-at-09.41.41
Onthulling monument


AT5 7 mei 2016
Screen Shot 2016-05-08 at 09.25.56
Onthulling monument en verslag van Emy Meijer-Bes

 

 


Telegraaf Stan Huygens Journaal 7 mei 2016
Untitled_Panorama1
Namenmonument eert slachtoffers
De Dam krijgt er vandaag een tweede oorlogsmonument bij. Burgemeester Eberhard van der Laan onthult pal tegenover het gebouw van ABN Amro een gedenkteken voor de 31 onschuldige slachtoffers van de Duitse slachtpartij die precies 71 jaar geleden twee dagen na de Duitse capitulatie plaatsvond.De slachtoffers krijgen elk een naamsteen tussen Nieuwendijk en Damrak. Met behulp van familieleden, uitgebreid archiefonderzoek van genealoge Ludmilla van Santen en historisch onderzoeker Norbert Jan Nuijen is er een naam, een gezicht en een verhaal gegeven aan de geïndentificeerde neergemaaide mensen. De Stichting Memorial voor Damslachtoffers 7 mei 1945, bestaande uit onder anderen Rob Doves en voorzitter Johan Wieland die zijn oma Elisabeth Wieland-Lacourt onder de slachtoffers mag rekenen, had ruim drie jaar nodig voor de samenstelling van de namenlijst. Voorheen gingen de autoriteiten uit van 19 tot 22 doden, maar het bleken er 31 te zijn. Ook werden meer dan honderd burgers gewond. Curator/kunstenaar Ronald van Tienhoven kwam via 15.509 kleine steentjes tot het gedenkteken dat onder toezicht van Roel Wouters in het plaveisel werd ingemetseld. Tijdens een Vrijheidsmaaltijd in de Koninklijke Industrieele Groote Club werd stilgestaan bij de schietpartij.
Speciale gast was Tiny van der Hoek die als tweejarig meisje op de Dam liep, toen zij door fotograaf Wiel van der Randen van verzetsgroep Ondergedoken Camera in een iconische foto werd vereeuwigd na de schietpartij. Zij staat alleen op het grote plein, terwijl volwassenen achter lantaarnpalen proberen te schuilen. Haar bijnaam was ’het ijsmeisje’, omdat ze net een ijsco had gehad van haar moeder. „Ik heb er geen herinneringen aan. Mijn moeder vertelde het me toen ik ouder was”, legde Van der Hoek uit. „Ze werden nooit erkend als oorlogsslachtoffers. Een tweede ongemakkelijke reden is dat de Duitsers mogelijk werden geprovoceerd door de jongemannen van de Binnenlandse Strijdkrachten in het Paleis op de Dam. En de schietpartij had plaats in de vier dagen zonder officieel gezag in Amsterdam. Uit onderzoek blijkt dat in diverse plaatsen dat speelde. Mijn conclusie is dat een bevrijding gewelddadiger en dodelijker is dan de vrijheid”, merkte Goedkoop op.
Volgens hem stond het staande Duitse gezag na de formele bevrijding op 5 mei „in de vechtstand”, omdat zij geen garanties hadden voor een veilige aftocht en waren de Binnenlandse Strijdkrachten erop uit „de moffen een laatste rotschop te geven. Als er geen regels zijn en deze driften meespelen, kan het fout gaan. De vraag is wie de lont in het kruitvat stak.”
Zij zat aan tafel naast Theodora Budde die haar vader Herman Budde verloor. Beide dames waren blij met het Namenmonument. Presentator Hans Goedkoop, wiens vader één van de oprichters was van de Industrieele Club, meende dat de late erkenning van de slachtoffers komt, omdat zij na de capitulatie vielen.

 

 


AmsterdamFM 6 mei 2016
Screen Shot 2016-05-06 at 20.26.06
Radio-interview met Ludmilla van Santen

 

 


AmsterdamFM 6 mei 2016
Screen Shot 2016-05-06 at 20.30.00

Radio-interview met Tiny van der Hoek

 

 


RTVNH 6 mei 2016
Screen Shot 2016-05-06 at 15.37.26

Radio interview met George Degenhart, die als 8 jarig jongetje getuige was van de schietpartij.

 

 


Omroep Gelderland 5 mei 2016
Screen Shot 2016-05-06 at 08.26.27
Artikel over Han Hutjes uit Arnhem en de onthulling van memorial


Een Vandaag Radio1 5 mei 2016
Screen Shot 2016-05-05 at 23.43.25
Interview met Ludmilla van Santen, Tiny van der Hoek, Martin van der Randen en mevr. Kohnstamm.

 

 


Euronext 5 mei 2016
Screen Shot 2016-05-10 at 09.37.29
Ludmilla van Santen, Rob Doves en Ronald van Tienhoven waren samen met bestuur van 4 en 5 mei comité aanwezig bij het ‘Gong-moment.


Met het oog op morgen 4 mei 2016
oogopmorgen
Radio1 tussen 23:30 en 23:50 is bestuurslid Ludmilla van Santen in de uitzending van Met het Oog op Morgen samen met Hanna Piper; de broer van haar moeder, Wim de Leeuw was een van de slachtoffers. Hans Goedkoop geeft toelichting op het ontstaan van de schietpartij. Terugluisteren kan via http://www.radio1.nl


Het Parool 4 mei 2016
Screen Shot 2016-05-05 at 08.31.24
Met Aat Veldhoen, familie Diekmeijer en Ronald van Tienhoven.
Tekst na te lezen in deze PDF

 

 


De Gooi en Eemlander 3 mei 2016
gooi-en-eemlander


Muziekblad Luister mei 2016


Screen Shot 2016-05-03 at 13.42.05


In het muziekblad “Luister” een artikel van Karin Duking over de op handen zijnde onthulling.
Onthulling monument Damslachtoffers
Op 4 mei vindt traditiegetrouw de herdenking plaats van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Op 7 mei 2016 is het ruim 70 jaar geleden dat er slachtoffers vielen tijdens de beruchte schietpartij in 1945 op de Dam in Amsterdam. Ter herinnering aan de 31 doden zal burgemeester Eberhard van der Laan een bijzonder monument op de Dam onthullen.
Negen maanden lang kon men ‘meeschrijven’ aan de 31 namen door digitaal steentjes te plaatsen. Een gedegen publicatie over het drama op de Dam is in de maak en verschijnt in het najaar van 2016.


 

 


Noord Hollands Dagblad, 28 april 2016

Artikel van Rien Floris aan de hand van interview met voorzitter Johan Wieland
Zie PDF

 

 


Amsterdam stadsdeel Zuid 18 februari 2016
zie pagina 2 linksonder.

 

 


 

4 en 5 mei Amsterdam 17 februari 2016
adam4en5

 

 


Het Parool 16 februari 2016
Screen Shot 2016-02-18 at 08.39.45

 

 


Amsterdam Museum 9 februari 2016
Screen Shot 2016-02-09 at 11.57.11

 

 


Oneindig Noord-Holland 19 januari 2016

Oneindig Noord-Holland 19 januari 2016


Dichtbij regio Amsterdam 17 januari 2016
Screen Shot 2016-01-17 at 09.01.40

 

 


Radio uitzending RTVNH 13 januari 2016


Radio interview van Johan Wieland door Bart Breukel (RTVNH), livestream vanaf de Dam over het monument in het programma NH Tot Twaalf.

 

 


NU.NL en AT5 8 januari 2016
Screen Shot 2016-01-09 at 08.56.23
at5

 

 


Amsterdam-FM Nieuws 7 januari 2016

Screen Shot 2016-01-07 at 19.01.32

20160107-Norbert-Jan-Nuij - Interview AmsterdamFM Norbert Jan Nuij     

 

 


Amsterdam-FM (Ritme van de stad) 22 december 2015

In het radio programma Ritme van de Stad een interview met Ludmilla van Santen over de achtergronden en het draagvlak door burgemeester en ondernemers rondom de Dam

 

 


NC Magazine najaar 2015
(Nationaal Comité 4 en 5 mei)


NC magazine najaar 2015


Uit de contacten die de stichting heeft met Nationaal Comité 4 en 5 mei is onder andere een publicatie over ons opgenomen in hun najaars editie, pagina 62


De schietpartij op de Dam op 7 mei 1945 was decennialang een open wond in de bewogen geschiedenis van Amsterdam. Deze schietpartij kostte minstens 31 levens en daarnaast nog vele gewonden. Op initiatief van enkele nabestaanden, die zich afvroegen waarom er zo weinig bekend was over de slachtoffers, is Stichting Memorial 2015 voor Dam slachtoffers 7 mei 1945 opgericht. De stichting stelt zich ten doel de namen van de slachtoffers te achterhalen, hen een gezicht te geven en te eren met een memorial in een eigentijdse vorm. Ook verricht de stichting onderzoek naar de context van de schietpartij. Het bloedbad staat symbool voor de chaotische overgangsperiode van de oorlog naar de vrede. Samen met curator en adviseur Ronald van Tienhoven heeft de stichting ontwerpstudio Moniker opdracht gegeven om een memorial te ontwikkelen gebaseerd op eerdere participatieve projecten van deze ontwerpstudio. Op de website plaatseensteen.nl kunnen bezoekers deelnemen aan het ‘schrijven’ van de 31 doden, wat moet resulteren in een collectief gedragen gedenkteken dat op 7 mei 2016 op de Dam zal worden onthuld.
De stichting is nog steeds op zoek naar nabestaanden en ooggetuigen. Op de website de-dam-zevenmei1945.nl kunnen zij contact opnemen.

 

 


3 september 2015 Amsterdam katern Telegraaf
gerrietelegraaf
De Telegraaf helpt ons met de zoektocht naar het juiste portret van Damslachtoffer Gerrie Cornelisse
Lees het artikel via deze PDF

 


 

30 juli 2015 Radio interview Ludmilla van Santen voor Omroep Brabant.

Interview Omroep Brabant     

 


 

29 juli 2015 Brabant Bekijken
Screen Shot 2015-07-30 at 16.24.29
Artikel over 2 slachtoffers van de schietpartij. Nol Stroop en Mies Jager-van Hooff waren afkomstig uit Brabant.
Bovenstaand artikel is overgenomen door Historiek.

 


 

27 juni 2015 Interview met Paul Budde voor Australische radio omroep

dutch_150627_421929     

IMG_0342

 

 



25 juni 2015 Amsterdam katern De Telegraaf
Screen Shot 2015-06-27 at 18.07.17
Interview met Ludmilla van Santen over het onderzoek en website plaatseensteen.nl

 


25 juni 2015 AmsterdamFM
Screen Shot 2015-06-28 at 11.33.57
Een nieuw oorlogsmonument op de Dam wordt door het publiek gemaakt. Dat meldt De Telegraaf. Het is een gedenkplaat voor de schietpartij op 7 mei 1945. Twee dagen na de bevrijding openden Duitse soldaten het vuur op mensen op de Dam, waarbij tenminste 31 slachtoffers vielen. Bij ieder en van de 31 slachtoffers kan 1 virtueel steentje geplaatst en 1 steentje verplaatst worden en zo worden de namen van de slachtoffers gevormd. Dat kan vanaf vandaag – de uiteindelijke afbeelding wordt in mei 2016 op de Dam gevat in de bestrating, in de buurt van Nieuwendijk waar de meeste slachtoffers vielen.

 


12 juni 2015 Amsterdam Comité 4 en 5 mei
Screen Shot 2015-06-12 at 22.11.51

 


11 juni 2015 De Gelderlander
Screen Shot 2015-06-12 at 23.02.44


 

10 juni 2015 Ouderenjournaal
Screen Shot 2015-06-12 at 23.13.07

 


 

9 juni 2015 AmsterdamRedlightDistrict
Screen Shot 2015-06-13 at 11.38.29

 


 

8 juni 2015 V-Fonds
Screen Shot 2015-06-13 at 11.53.14

 


 

7 juni 2015 Omrop Fryslân</>
Screen Shot 2015-06-08 at 07.30.21

 


 

7 juni 2015
Screen Shot 2015-06-07 at 22.04.47Harlingen online geeft aandacht aan de stichting en plaatseensteen.nl. Popke Bakker en Hans Ooms zijn van Friese komaf.

 

 


6 juni 2015


IMG_1196 copy


Zaterdag 6 juni stond in alle edities van NoordHollands Dagblad, Haarlems Dagblad, de Gooi en Eemlander en Leidsch Dagblad een artikel over plaatseensteen.nlen op hun website


 

 


5 juni 2015
Screen Shot 2015-06-05 at 17.20.25

 

 


5 juni 2015
Screen Shot 2015-06-05 at 15.44.10
Met dank aan o.a. het Mondriaanfonds heeft stichting Memorial 2015 voor Damslachtoffers de opdracht voor het maken van een digitaal en analoog denkteken aan Moniker kunnen geven. Voor de start van de webcampagne geeft het Mondriaan al aandacht aan dit feit.
website Mondriaan
Facebook bericht

 

 


7 mei 2015
Screen Shot 2015-05-26 at 15.10.55De Stichting Memorial voor Damslachtoffers heeft een herdenking georganiseerd in de Eggertzaal van de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Door de burgemeester van Amsterdam, Eberhard van der Laan, werden de namen van de slachtoffers voorgelezen.

 

 


7 mei 2015 Uitzending op AT5

Voor en tijdens de herdenking in de Eggertzaal van de Nieuwe Kerk heeft AT5 opnames gemaakt, met interviews van Ludmilla van Santen namens het bestuur van de stichting, Hanna Piper, nicht van damslachtoffer Willem de Leeuw en Tiny van der Hoek.
U kunt deze hier terugzien.

 

 


7 mei 2015

Radio Rijnmond     

Interview van Ludmilla van Santen door Radio Rijnmond voor programma “De Dag van Toen”

Waarschuwing: Het geluid van mitrailleurs kan als schokkend ervaren worden.


7 mei 2015
Screen Shot 2015-05-12 at 21.05.43
Interview door Mexicaanse digitale krant El Universal met Norbert Jan Nuij, over de schietpartij op de Dam en de herdenking. Online beschikbaar.

 

 


7 mei 2015DAMSCHIETPARTIJ
Rien Floris interviewed Tom Gase en Agaat Visser voor Noord Hollands Dagblad. Tom Gase raakte tijdens de schietpartij gewond. Zijn verhaal staat op onze website beschreven. Tevens aandacht voor de schermutselingen die 5 mei 1945 op de Dam plaats vonden.

 

 


5 mei 2015
Screen Shot 2015-05-14 at 12.56.09
NOS 70 Bevrijding, De meidagen van 1945, met onder andere Ad van Liempt en Norbert Jan Nuij.

 

 


4 mei 2015
Screen Shot 2015-05-12 at 19.59.59
Sander van Walsum beschrijft in zijn commentaar de drang om individuele monumenten te maken. Van de 3500 oorlogsmonumenten zijn er 500 van na 2000.

 

 


2 mei 2015
Screen Shot 2015-05-14 at 14.12.58
De website Ons Amsterdam plaatst een artikel over de stichting en de herdenking in de Eggertzaal, met de aankondiging van het digitale monument plaatseensteen.nl


30 april 2015
zc15_wk18_Page_11In de Zandvoortse Courant van 30 april 2015 vertelt bestuurslid Rob Doves, -samen met zijn moeder-, hoe zijn oma Hendrina Koper-Frank ernstig gewond raakte bij de schietpartij en daags daarna kwam te overlijden.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



28 april 2015

De stichting heeft met redactie van Andere Tijden overleg gehad over de inhoud van deze aflevering.
De Bevrijding nabij
Het is 28 april 1945, aan de vooravond van de bevrijding. Dat de oorlog niet lang meer kan duren, is voor iedereen wel duidelijk. Maar wanneer zouden de Duitsers zich daadwerkelijk overgeven? En hoe zou dat verlopen? In Amsterdam bereiden de Binnenlandse Strijdkrachten zich voor op de machtswisseling, o.a. met de operatie ‘Three Castles’. Na de capitulatie is die actie in volle gang als op 7 mei op de Dam een dramatische schietpartij losbarst.



26 April 2015
haarlems dagblad 28 april 2015-edit2
Rien Floris van NHDC interviewde voorzitter Johan Wieland over de schietpartij op de Dam. Artikel is geplaatst in alle edities van Noord Hollandse Dagblad Combinatie. Bereik: 150.000 lezers.


13 maart 2015
IMG_0950-wwwHet stichtingsbestuur werd ontvangen door de heer Eberhard van der Laan, burgermeester van Amsterdam. Hij is al vanaf onze start in ons project geinteresseerd; als een van de eersten konden wij de heer Van der Laan toevoegen aan onze Lijst van Aanbeveling, en was dan ook goed op de hoogte van ons werk. Hij benadrukte dat ons onderzoek van groot historisch belang is en wij mochten zijn complimenten voor ons onderzoek en grondige rapportages, in ontvangst nemen.Van links naar rechts: Guido Kuijvenhoven (Gemeente Amsterdam), Norbert-Jan Nuij (bestuur), Rob Doves (bestuur), Ludmilla van Santen (bestuur), Eberhard van der Laan (burgermeester Gemeente Amsterdam), Boudewijn Oranje (Gemeente Amsterdam), Luna Maurer (Moniker), Johan Wieland (bestuur), Ellen Fleurbaay (Stadsarchief Amsterdam), Ronald van Tienhoven (curator-adviseur van de stichting).


12 februari 2015
De einduitslag van de Geschiedenis Online Prijs 2015
De publieksprijs is gewonnen door historiek.net van harte gefeliciteerd. Wij zijn trots onze top20 notering. En op alle mooie commentaren voor onze website en onderzoek


8 januari 2015
top20Nadat er meer dan 8500 stemmen zijn uitgebracht zit onze website in de top 20. Heel spannend. Er kan nog gestemd worden tot 5 februari via deze link.

 

 


21 december 2014
Screen Shot 2014-12-21 at 18.50.01Onze website is genomineerd voor de geschiedenis online prijs 2015. Wij stellen het op prijs als u ook op ons wilt stemmen via deze link.

 

 

 


30 oktober 2014
moniker_portraitHet Amsterdamse ontwerpstudio Moniker krijgt de opdracht om een voorstel voor het gedenkteken te ontwikkelen. Dit zal bestaan uit 3 onderdelen: het fysieke gedenkteken op de Dam, een publicatie en een website. Nadere informatie op onze website.

 

 

 


21 Mei 2014

Koos’ vertelt in een “toen & nu” fotoserie over de bevrijding van Amsterdam. Onze stichting heeft enige foto’s aan hem ter beschikking gesteld, het artikel is geplaatst in drie fora:


7 Mei 2014
Screen Shot 2014-05-09 at 22.46.01
Dichtbij.nl editie Amsterdam Centrum, noemt o.a. onze tijdlijn en Facebookbpagina, het aantal slachtoffers is bijgesteld naar de getallen die wij ook op onze site noemen.

 

 


26 April 2014
Screen Shot 2014-05-31 at 17.29.37
Publicatie van Auke Kok in Vrij Nederland, 26 April 2014: Vrolijke Zwarte Maandag. Naast zijn onderzoek, waarin hoofdzakelijk de schuld bij de B.S. werd neergelegd, en de Duitsers  werden uitgelokt door o.a. het kaalscheren van ‘Moffenhoeren”, noemt hij  onze stichting en streven om een memorial voor de Damslachtoffers te realiseren.

 

 



15 April 2014
Screen Shot 2014-04-15 at 19.40.22
Onze website heeft de eerste plaats behaald van de Jan Kompagnie Prijs 2014. Dit is voor ons een fantastische impuls om het werk gedreven voort te zetten. De bijbehorende geldprijs komt prima van pas voor ons archiefonderzoek, aankoop van rechten van foto’s en voor hosting van de site.

Juryrapport
Jurylid prof. dr. Beatrice de Graaf, hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit Utrecht, meldde dat de inzending perfect aansluit bij de doelstelling van de prijs: de grote geschiedenis vertellen aan de hand van een persoonlijk verhaal. De website geeft aan de slachtoffers van de Damtragedie een gezicht en maakt hun verhaal, gevonden in de archieven, zichtbaar voor het publiek. Het verhaal over de achtergrond van de slachtoffers die vielen tijdens de beschietingen op de Dam op 7 mei 1945 en de omstandigheden van hun overlijden, moet verteld worden.
De jury was zeer onder de indruk van deze site. Alle informatie is goed uitgediept, het is een uitstekend voorbeeld van de kleine geschiedenis in een groot verhaal. Tegelijk is het ook een aandenken aan de onschuldige slachtoffers.

Screen Shot 2014-04-16 at 19.36.05

Isgeschiedenis, medeorganisator van de prijs heeft deze foto op hun website geplaatst.
Bestuursleden Norbert Jan Nuij en Johan Wieland met de cheque.

Screen Shot 2014-04-16 at 20.42.08


 

http://transisalania.blogspot.nl/2014/04/app-damslachtoffers-7-mei-1945-wint-jan.html

Website Transisalanie-Overijssels-Allerlei heeft dezelfde dag het nieuws van de Jan Kompagnieprijs op hun site opgenomen.

 

 

 


 

2 April 2014
Screen Shot 2014-04-11 at 21.40.43Onze stichting is genomineerd voor de Jan Kompagnieprijs. De Jan Kompagnie Prijs is bedoeld voor een persoon of instelling die op basis van archiefonderzoek in een Nederlandse archiefinstelling een voor een breed publiek bestemd digitaal product heeft gemaakt. Het betreffende digitale product vertelt de grote geschiedenis aan de hand van een klein en persoonlijk verhaal.

 

 


1 April 2014
Screen Shot 2014-04-11 at 21.29.28In deze aflevering o.a. ingezonden getuigenis van R.F. Philip, aandacht voor Dhr. Bobeldijk. En de stand van zaken over Rika Overdijk. Zie pagina 3 van dit nummer.

 

 

 


18 Maart 2014
Screen Shot 2014-04-11 at 21.29.28Gezocht: familie van Rika Overdijk en Gerrie Cornelisse. Thea Keijzer verteld over Dirk van der Kruijff, die op 5 Mei 1945 bij een eerdere schietpartij op de Dam om het leven is gekomen.

 

 

 


11 Maart 2014
Screen Shot 2014-04-11 at 21.43.09Interview met 2 bestuursleden van de stichting afgenomen door Vincent Krabbendam tbv artikel in WO2aktueel

 

 

 

 


December 2013
Screen Shot 2014-04-12 at 14.21.50In de nieuwsbrief nr. 4 December 2013 van Herdenking.nl is een ingezonden stuk van en over onze stichting geplaatst.

 

 

 


1 Oktober 2013
Screen Shot 2014-04-11 at 23.25.01 In dit nummer van de Oud Amsterdammer het verhaal van Tiny, het kleine meisje wat wegloopt op de foto met mensen die dekking zoeken achter de lantaarnpalen.

 

 

 

 


13 Juni 2013
Screen Shot 2014-04-12 at 09.05.23Rien Floor van de Gooi en Eemlander en Arthur Rebattu bezoeken getuige van de schietpartij, Cor Klees, en tekenden zijn verhaal op. Het gehele interview is op onze website na te lezen.

 

 

 


8 Mei 2013
Screen Shot 2014-04-13 at 08.16.13Het reenactment project van Ronald van Tienhoven en ons onderzoek worden belicht in het NRC. In dezelfde editie nog een artikel over de schietpartij door Bas Blokker

 

 

 


7 Mei 2013
Beeld en Geluid 2013Beeld en Geluid publiceert een film van 38 seconden van de schietpartij en noemt daarbij onze stichting.

 

 

 


6 Mei 2013
Screen Shot 2014-04-11 at 22.53.23Noord Hollands Dagblad besteed aandacht aan het onderzoek van onze stichting, daags voor 7 Mei 2013. Dit artikel is ook overgenomen in andere publicaties:

 

 

 


Mei 2013
Screen Shot 2014-04-12 at 14.40.59Reenactment project van Ronald van Tienhoven op de Dam. Voor dit doel zijn o.m. de beide kiosken en een replicatie van ’t Snotneusje een maand lang op de Dam te zien. Zie verder ook de Facebook pagina van dit project.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *