Samenvatting:
ANP Fairlicensing claimde aanvankelijk licentiekosten voor zes foto’s op onze website. Voor vier daarvan hebben wij kunnen aantonen dat de claim onterecht was. Toch wordt nog steeds een bedrag van ruim € 800 gevraagd voor de twee resterende foto’s. Wij vinden dat fotografen eerlijk betaald moeten worden, maar hebben ernstige bezwaren tegen de manier waarop deze claims tot stand komen.
Dit bericht gaat niet zozeer over gebeurtenissen rondom de schietpartij, slachtoffers, of getuigenissen maar over licentierechten op geplaatste foto’s.
Voor de tweede keer dit jaar hebben we een claim gekregen van ANP Fairlicensing over vermeend misbruik van foto’s op onze website en Facebook-pagina.
De eerste claim in maart ging over twee foto’s, waaronder een foto van Cas Oorthuys. Iedereen die iets van fotografie weet, kent het werk van Cas Oorthuys, en weet dat de rechten van zijn foto’s liggen bij het Nederlands Fotomuseum en niet bij ANP. Na heel veel berichten heen en weer was die claim van de baan.
Echter een week geleden kregen we een schokkend bericht : of we even ongeveer € 2500,– wilden betalen voor vermeend misbruik van 6 foto’s.
Van 4 daarvan konden we snel bewijzen dat die stelling onterecht is: wederom dezelfde foto door Cas Oorthuys gemaakt, en 3 andere foto’s die volgens Nationaal Archief, NIOD, IISG e.d. auteursrechtvrij zijn of in 1 geval Creative Commons.
De andere 2 foto’s betreffen een portret van Jeroen Krabbé en een foto van Eberhard van der Laan tijdens dodenherdenking op de Dam, 4 mei 2017. Van de foto van Jeroen was ons niet bekend dat hij gemaakt is door een ANP fotograaf (via hem ontvangen) en de andere hadden we de bron vermeld.
ANP Fairlicensing heeft de claim op de 4 historische foto’s nu laten vervallen, maar wil ons desondanks meer dan € 800,– laten betalen voor de laatste 2, ondanks dat ze niet meer online zijn.
We zijn van mening dat fotografen betaald moeten worden voor hun werk, en als wij rechten verschuldigd zijn: prima. Maar als je niet weet dat ANP de rechten heeft dan gelijk met een claim om de oren geslagen te worden die meer dan het viervoudige is van de normale licentiekosten is, is dat buiten alle proportie.
Daarnaast hebben wij geconstateerd dat ANP Fairlicensing licentieclaims verstuurt voor foto’s waarvan later blijkt dat zij niet de rechthebbende zijn. In ons geval hebben wij van vier foto’s kunnen aantonen dat de rechten elders liggen of dat de foto’s rechtenvrij of onder een Creative Commons-licentie beschikbaar zijn. Ondanks die onderbouwing blijven sommige van deze foto’s volgens ons nog steeds in hun database voorkomen.
Op basis van onze ervaringen krijgen wij de indruk dat het huidige verdienmodel van ANP Fairlicensing sterk is gericht op het innen van hoge schadeclaims, ook in situaties waarin achteraf blijkt dat een deel van de oorspronkelijke claim geen stand houdt. Dat vinden wij onwenselijk, zeker omdat onze stichting grotendeels afhankelijk is van donaties.
We zijn niet helemaal alleen in deze situatie. Het internet bevat veel soortgelijke verhalen. En er zijn zelfs al historische websites die uit angst voor deze claims van het internet zijn verdwenen. (Als voorbeeld de site van OudVoorthuizen, slechts de Facebookpagina is nog beschikbaar)
Ons verhaal is meegenomen door Martine Bakx en staat vanaf nu op de website Feit of Fake. De beheerder van dat platform zal dan ook contact opnemen over deze zaak met de directie van ANP.
Al eerder deed de publicist Jurryt van de Vooren een oproep aan onder meer het Nederlands Fotomuseum, NIOD, Stadsarchief Amsterdam en anderen vooraanstaande beeldbanken om te ageren naar het ANP daar ANP geld probeert te krijgen voor foto’s waar zij niet de rechten van hebben.
Hoe nu verder? Er zijn een aantal opties, o.a.
- het schikkingsvoorstel accepteren
- een lager tegenvoorstel doen
- de publiciteit zoeken
- de zaak aan de rechter voorleggen
Het laatste is een uiterste stap, en ook erg lastig. Buiten de tijd dat het kost, kan het bij toekennen van de eis van ANP er op neerkomen dat we ook de proceskosten moeten betalen.
De eerste en laatste optie willen we dan voorlopig niet aan denken.
Voor nu zoeken we eerst de publiciteit. Niet zozeer bij de reguliere media, die deels afhankelijk zijn van ANP maar bijvoorbeeld via LinkedIn, Facebook en de website FeitOfFake, en onze eigen website. Graag bij deze een oproep om dit bericht verder te delen.
Verdere info en voorbeelden te vinden op:
https://www.villamedia.nl/artikel/anp-opnieuw-de-mist-in-met-nasa-foto
https://sportgeschiedenis.nl/nieuw/anp-foto-verkoopt-nazipropaganda
https://www.martinebakx.com/2026/04/fototrollen-bij-kassa.html
https://www.martinebakx.com/2026/06/de-archieven-van-anp.html
https://feitoffake.wordpress.com/category/fototrollen
Martha Riemsma, directeur van ANP schreef in April dit ingezonden bericht. Wij hebben de ervaring dat ze de verbeteringen in hun proces nog niet hebben ingevoerd.
De betreffende foto’s van de eerste claim, maart 2026
Cas Oorthuys in database Nederlands Fotomuseum
onthulling Naamstenen door Remko de Waal (ANP)
Tweede claim:
- Jeroen Krabbé (via hem ontvangen, was ons niet bekend dat het een ANP foto is.
Stond oorspronkelijk op pagina Lijst van aanbeveling - Eberhard van der Laan Dodenherdenking 2017
Stond op pagina Dodenherdenking 2017 - Polar Bears op de Dam (historische foto van Ben van Meerendonk IISG – Creative Commons
- Voedselrapers op de Dam – bron Stadsarchief Amsterdam – Rechtenvrij
Staat op pagina Operatie Manna en Chowhound - Hotel de Wereld Wageningen – bron: NIMH – Rechtenvrij, ook volgens NIOD, Nationaal Archief
Staat op pagina Tijdlijn
In een aantal gevallen heeft ANP onjuiste gegevens van de fotograaf vermeld, in deze gevallen hebben we dat gelijk aan ze doorgegeven, echter is daar tot nu toe niets mee gedaan.
Ontdek meer van Stichting Memorial voor Damslachtoffers 7 mei 1945
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
