Nico Kroese - Schietpartij op de Dam 7 mei 1945

Nico Kroese *1933

Begin 2026 werden we benaderd door Winnifred, haar vader Nico is nu 93 jaar en was destijds getuige van de beschieting, of we interesse hebben in zijn verhaal…. Jazeker. In ons archief de brieven van Dora Budde bleek bewaard de brief van zijn zus Annie Bullivant-Kroese, de familie was daar onbekend mee. Winnifred is met haar vader in gesprek gegaan, waardoor we zijn verslag met u mogen delen. De verkorte versie is als tekst opgenomen en het complete interview als film staat onderaan deze pagina, samen met een opname van Nico Kroese op de Dam in 2025.

Op 7 mei 1945 ging ik naar de Dam want daar zouden de bevrijders binnenkomen. De Dam was van oudsher de plek waar grote gebeurtenissen plaatsvonden. Mijn zus Annie [1931-2011] moest thuis blijven om voor ons jongere broertje George [1941-2022] te zorgen. Onze moeder was in de oorlog overleden. Voor het Paleis op de Dam was een ruimte afgezet door padvinders in uniform. De padvinderij was in de oorlog verboden door de Duitsers, maar deze padvinders hadden hun kleding blijkbaar bewaard. Op een gegeven moment waren er schoten hoorbaar, wat leidde tot grote paniek waarbij iedereen begon te rennen.

De padvinders riepen dat de mensen moesten blijven staan om te voorkomen dat men onder de voet gelopen zou worden. Ik heb daar even gehoor aan gegeven maar er was zo een paniek dat ik ook vluchtte de Eggertstraat in. Ik koos bewust voor smalle straten met bochten, zoals de Gravenstraat, omdat ik dacht dat kogels daar minder ver konden reiken. Tijdens mijn vlucht viel ik over een stoep door de enorme drom mensen. Terwijl ik op de grond lag, stond er iemand op mijn been, maar ik wist uiteindelijk op te krabbelen. Ik heb het idee dat een lantaarnpaal mij beschermde tegen verdere vertrapping door de vluchtende menigte.

Onderweg kwam ik een jonger jongetje van mijn school tegen dat huilend om zijn huis vroeg. Ik heb hem meegenomen en via een voorzichtige oversteek bij de Torensluis bereikten we de Oude Leliestraat waar mijn vader een fotozaak had (Firma gebr Zaalberg Oude Leliestraat 13). Het jongetje heeft dacht ik bij ons thuis gegeten, daarna heb ik hem teruggebracht naar zijn eigen huis nabij de Kalverstraat.

Ik heb geen beeld van doden of gewonden tijdens mijn vlucht. Wel heb ik een onaangenaam gevoel in grote groepen mensen. Vooral als ik het idee heb dat ik niet snel weg kan.