Frits Lemaire

Frederik Louis (‘Frits’) Lemaire (1921 – 2005) was een Nederlandse cameraman, fotograaf en handelaar in niet-westerse kunst.

Frits begon zijn loopbaan in de filmindustrie als belichtingsassistent bij de opname van de bioscoopfilm ‘De ballade van de hooge hoed‘ (1937)

Hij was in de oorlog betrokken bij het vervalsen van persoonsbewijzen, hoorde bij de kring van Gerrit Jan van der Veen. In 1942 heeft hij vier en een halve maand gevangen gezeten in het huis van bewaring aan de Amstelveenseweg. Door bemiddeling van een Duitse klant van de vader van Frits kwam hij vrij.

Hij werd door zijn oudere collega Emil van Moerkerken gevraagd om, samen met andere leden van ‘de Ondergedoken Camera’ op 7 mei 1945 een reportage te maken over de aankomst van de bevrijders. Aanvankelijk ging hij naar het Centraal Station, maar aangezien daar op dat moment niets gebeurde ging hij naar de Dam. Hij bevond zich bij het podium voor het Paleis, dicht bij de Grote Club toen hij zag dat een Duitse militair een machinegeweer opstelde achter het prikkeldraad.

Gedurende de daaropvolgende schietpartij heeft hij dekking gezocht onder het podium. Onder andere in de documentaire van René Kok, uitgezonden door AT5 doet hij zijn relaas over de schietpartij.

In 1992 schreef Frits Lemaire onderstaand aan Veronica Hekkink over de gebeurtenissen op de Dam. Dit is gepubliceerd in het boek De Dam 7 mei 1945 welke is geschreven door Hekkink en Frits Bool.

Ik was naar de Dam gestuurd omdat het gerucht ging dat de Canadezen er aan kwamen. Samen met Van Moerkerken zouden wij een reportage maken over de intocht. Op de Dam stond een spreekstoel voor het paleis. Ik klom op die stoel om een mooi overzicht te hebben. De Dam was geheel gevuld met mensen. Plotseling zag ik uit de grote club een Duitse soldaat komen, hij had een mitrailleur bij zich op een statief. Hij richtte daarmee op de mensenmassa en begon te schieten. Ik dook achter het houten schot van de spreekstoel. Inderhaast hees ik nog een paar kleine jongetjes naar boven in het beschermende hokje. In enkele seconden was de Dam geheel leeg. Aan de overkant van de Dam vlak bij het Damrak zag ik een aantal mensen op de straat liggen. Voor mijn gevoel zat ik daar uren opgesloten. Soms hoorde ik de kogels inslaan in de poten van de spreekstoel. Gelukkig waren ze niet hoog gericht. Aan de overkant reed met volle vaart een overvalauto van de Duitsers voorbij, er werd op geschoten en ik geloof dat er een Duitser gewond of dood afviel. Ze stopten er niet voor. Ondertussen waren Bs’ers bezig de gewonden op bakfietsen te laden. Er stond ook een camera onbeheerd op een auto. Ik weet niet van wie die was. Ik denk niet van Fernhout want die had een kleine handcamera. Misschien van Polygoon die de hele oorlog journaals hebben gemaakt. Na een tijd werd ik verlost door een groepje bestaande uit een Nederlander en een Duitser met een witte vlag. Zij brachten mij naar de andere kant van de Dam. In een zijstraatje lag het lijk van een vrouw toegedekt, haar haar stak onder de doek uit. Een goede kennis van mij stond er in BS-kleding met een stengun in zijn hand. Ik filmde het inzamelen van de dozijnen schoenen die overal op de straat lagen. De door ons gemaakte film is nooit boven water gekomen. Iemand zou die meenemen naar Engeland. Op het Damrak waren de eerste Canadezen aangekomen in de vorm van een paar journalisten. Ik maakte er foto’s van die hierbij gaan. Later hoorde ik dat een zekere Popke Bakker hier gedood was. Het was de kleermaker die uniformen gemaakt had voor de overval op het bevolkingsregister. De beste foto’s werden gemaakt uit de ramen van de Bijenkorf. Ik meen dat Mevrouw Meyboom de beste had. Ik weet niet of zij nog in leven is.[..]